लग्नपत्रिका मजकूर मराठी - ८ तयार नमुने आणि पत्रिकेची मांडणी

मराठी लग्नपत्रिकेचा मजकूर एका ठरलेल्या क्रमाने लिहिला जातो: सर्वात वर श्री गणेशाचे वंदन आणि कुलदैवताचे नाव, मग निमंत्रणाचे वाक्य, वधू व वर त्यांच्या आई-वडिलांच्या नावांसह, मिती, वार, तारीख व मुहूर्त, कार्यालयाचा पत्ता, "आपली उपस्थिती प्रार्थनीय" अशी विनंती आणि शेवटी निमंत्रक व स्वागतोत्सुक मंडळी. हा क्रम पाळला की पत्रिका कोणत्याही वडीलधाऱ्यांना लगेच "बरोबर" वाटते. खाली प्रत्येक भाग कसा लिहायचा ते आहे, आणि त्यानंतर पारंपरिक पत्रिका, व्हॉट्सअॅप ई-निमंत्रण, साखरपुडा, स्वागत समारंभ आणि नोंदणी विवाह यांचे ८ पूर्ण नमुने आहेत. नावे, तारखा व पत्ता बदलून ते जसेच्या तसे वापरता येतील.

---

लग्नपत्रिकेचा मजकूर: नेमका क्रम

प्रत्येक घराची पत्रिका थोडी वेगळी असते, पण बहुतेक मराठी पत्रिकांमध्ये हे भाग याच क्रमाने येतात.

1. मंगल शीर्षक. "श्री गणेशाय नमः" किंवा "॥ श्री ॥". वर गणपतीचे चित्र असेल तरी हे एक वाक्य बहुतेक घरे ठेवतातच.
2. कुलदैवताचे स्मरण. "॥ श्री खंडेराय प्रसन्न ॥", "॥ श्री तुळजाभवानी प्रसन्न ॥" अशा रीतीने आपल्या कुलदैवताचे नाव. दोन्ही घरांची कुलदैवते वेगळी असतील तर वधूपक्षाच्या पत्रिकेत वधूकडचे आणि वरपक्षाच्या पत्रिकेत वराकडचे नाव घेण्याची पद्धत आहे; काही घरे दोन्ही नावे शेजारी छापतात.
3. निमंत्रणाचे वाक्य. "श्रीकृपेकरून आमची कन्या… हिचा शुभविवाह…" किंवा "आमचे चिरंजीव… यांचा शुभविवाह…". पत्रिका कोणाच्या घरातून जाते आहे, ते याच वाक्यावरून कळते.
4. वधू आणि वर. वधूच्या नावापुढे "चि. सौ. कां.", वराच्या नावापुढे "चि.", आणि दोघांच्या नावाखाली आई-वडिलांची नावे व गाव किंवा शहर.
5. मिती, वार, तारीख व वेळ. पंचांगातली तिथी (मिती), शके, वार, इंग्रजी तारीख आणि मुहूर्ताची नेमकी वेळ. तिथी गुरुजींकडून लिहून घ्या, अंदाजाने लिहू नका.
6. कार्यक्रमांचे वेळापत्रक. हळद, सीमांत पूजन, लग्न आणि भोजन यांच्या वेळा. फक्त मुख्य मुहूर्त छापायचा की सगळे कार्यक्रम, हे पाहुण्यांवर अवलंबून असते.
7. स्थळ. कार्यालयाचे पूर्ण नाव, रस्ता, खूण आणि शहर. आजकाल मागच्या बाजूला नकाशाचा QR कोड छापणे सोयीचे ठरते.
8. विनंती. "सहकुटुंब सहपरिवार उपस्थित राहून वधूवरांस शुभाशीर्वाद द्यावेत, ही नम्र विनंती" किंवा थोडक्यात "आपली उपस्थिती प्रार्थनीय".
9. निमंत्रक. पत्रिका पाठवणारे, बहुधा आई-वडील किंवा आजोबा-आजी, "आपले नम्र" किंवा "निमंत्रक" या शीर्षकाखाली.
10. स्वागतोत्सुक. काका-काकू, मामा-मामी, भावंडे यांची नावे. ही यादी किती मोठी ठेवायची यावर बहुतेक घरांत सर्वात जास्त चर्चा होते; नाव राहून गेल्याचे दुःख नंतर वर्षानुवर्षे आठवले जाते, म्हणून छपाईआधी ती वडीलधाऱ्यांना दाखवा.

---

पत्रिकेतले शब्द आणि संक्षेप

पत्रिकेतले काही शब्द आता फक्त पत्रिकेतच दिसतात. त्यांचा अर्थ माहीत असला की मजकूर लिहिताना चुका होत नाहीत.

• चि. - चिरंजीव. वराच्या नावापुढे लिहितात. अर्थ दीर्घायुषी.
• चि. सौ. कां. - चिरंजीव सौभाग्यकांक्षिणी. वधूच्या नावापुढे. पत्रिका छापली जाते तेव्हा तिचे लग्न झालेले नसते, म्हणून "सौ." नव्हे तर "सौभाग्याची आकांक्षा असलेली" असा हा शब्द आहे.
• श्री. व सौ. - आई-वडिलांच्या नावांपुढे.
• कै. - कैलासवासी. दिवंगत आई, वडील किंवा आजोबा-आजी यांच्या नावापुढे. दिवंगत व्यक्तीचे नाव पत्रिकेत ठेवायचे की नाही, हा पूर्णपणे घराचा निर्णय आहे; अनेक घरे "कै. … यांच्या आशीर्वादाने" असे वेगळे वाक्य ठेवतात.
• मिती - पंचांगानुसार तिथी, उदा. "मिती मार्गशीर्ष शुद्ध …".
• शके - शालिवाहन शक. १९ मार्च २०२६ च्या गुढीपाडव्यापासून शके १९४८ सुरू झाले आणि ते पुढच्या गुढीपाडव्यापर्यंत चालते, त्यामुळे या हंगामातल्या लग्नांच्या पत्रिकांवर शके १९४८ येते.
• शुभमुहूर्त - गुरुजींनी काढलेली लग्नाची नेमकी वेळ, उदा. "दुपारी १२ वा. ३५ मि.".
• गोरज मुहूर्त - सूर्यास्ताच्या आसपासची, गायी घरी परतताना धूळ उडते ती वेळ. संध्याकाळच्या लग्नांच्या पत्रिकांवर हा शब्द दिसतो.
• सीमांत पूजन - लग्नाच्या आदल्या संध्याकाळी वराचे व वऱ्हाडाचे स्वागत.
• स्नेहभोजन / प्रीतिभोजन - लग्नानंतरचे जेवण.
• आहेर - भेटवस्तू. आहेर नको असेल तर "कृपया आहेर अथवा पुष्पगुच्छ आणू नयेत, आपले आशीर्वाद हाच आहेर" अशी ओळ सर्वात खाली छापतात.

तारीख कशी ठरते ते आमच्या शुभ विवाह मुहूर्त २०२७ लेखात आहे, आणि मांडवात कोणते विधी कोणत्या क्रमाने होतात ते मराठी लग्नविधी लेखात.

---

पारंपरिक लग्नपत्रिकेचे नमुने

खालच्या नमुन्यांमधली सगळी नावे काल्पनिक आहेत. "……" जागी आपली माहिती भरा.

नमुना १: वधूपक्षाची पारंपरिक पत्रिका

॥ श्री गणेशाय नमः ॥
॥ श्री तुळजाभवानी प्रसन्न ॥

सप्रेम नमस्कार,

श्रीकृपेकरून आमची कन्या
चि. सौ. कां. सायली
(श्री. सुधीर व सौ. मनीषा पाटील, पुणे यांची ज्येष्ठ कन्या)
हिचा शुभविवाह
चि. अनिकेत
(श्री. विजय व सौ. स्मिता जाधव, सातारा यांचे सुपुत्र)
यांच्याशी मिती ……, शके १९४८, …… वार, दिनांक …… रोजी दुपारी १२ वा. ३५ मि. या शुभमुहूर्तावर करण्याचे योजिले आहे.

स्थळ: …… मंगल कार्यालय, कर्वे रस्ता, पुणे

तरी या मंगलप्रसंगी आपण सहकुटुंब सहपरिवार उपस्थित राहून वधूवरांस शुभाशीर्वाद द्यावेत, ही नम्र विनंती.

कार्यक्रम
हळदी समारंभ: …… वार, सकाळी ९ वा.
सीमांत पूजन: …… वार, सायंकाळी ६ वा.
शुभविवाह: …… वार, दुपारी १२ वा. ३५ मि.
भोजन: दुपारी १ वाजल्यापासून

आपले नम्र
श्री. सुधीर व सौ. मनीषा पाटील

स्वागतोत्सुक: श्री. अरुण व सौ. सुनंदा पाटील, श्री. दीपक व सौ. रेखा पवार, चि. ओंकार पाटील आणि समस्त पाटील परिवार

नमुना २: वरपक्षाची पत्रिका, गोरज मुहूर्त

॥ श्री ॥
॥ श्री खंडेराय प्रसन्न ॥

आमचे चिरंजीव
चि. अनिकेत
(श्री. विजय व सौ. स्मिता जाधव यांचे सुपुत्र)
यांचा शुभविवाह
चि. सौ. कां. सायली
(श्री. सुधीर व सौ. मनीषा पाटील, पुणे यांची कन्या)
हिच्याशी मिती ……, शके १९४८, …… वार, दिनांक …… रोजी सायंकाळी ६ वा. ४८ मि. या गोरज मुहूर्तावर होणार आहे.

विवाहस्थळ: …… मंगल कार्यालय, कर्वे रस्ता, पुणे
वऱ्हाड प्रस्थान: सातारा येथून सकाळी ११ वा.

या शुभप्रसंगी आपली उपस्थिती प्रार्थनीय.

निमंत्रक
श्री. विजय व सौ. स्मिता जाधव
कै. श्री. रामचंद्र जाधव यांच्या आशीर्वादाने

स्वागतोत्सुक: जाधव व शिंदे परिवार, सातारा

नमुना ३: आधुनिक, साधी पत्रिका

ज्या घरांना मोठे लांबलचक वाक्य नको, किंवा जिथे वधू-वर स्वतः निमंत्रण देत आहेत, त्यांच्यासाठी:

॥ श्री गणेशाय नमः ॥

आई-वडिलांच्या आशीर्वादाने
ऋचा आणि सौरभ
लग्न करत आहोत.

…… वार, दिनांक ……
मुहूर्त: सकाळी ११ वा. १५ मि.
…… हॉल, बाणेर, पुणे

तुम्ही आलात तर आमचा आनंद दुप्पट होईल.

सौ. व श्री. कुलकर्णी आणि सौ. व श्री. देशपांडे

---

व्हॉट्सअॅप ई-निमंत्रणाचा मजकूर

आज बहुतेक पत्रिका छापील प्रतीबरोबर व्हॉट्सअॅपवरही जातात, आणि दूरच्या नातेवाइकांना व मित्रमंडळींना तर फक्त तीच. फोटोतली पत्रिका फोनवर लहान दिसते, म्हणून तिच्यासोबत दोन-चार ओळींचा मजकूर पाठवा: तारीख, वेळ आणि पत्ता त्या मजकुरात असले की कुणाला पत्रिका उघडून झूम करावी लागत नाही.

नमुना ४: पत्रिकेसोबत पाठवायचा संदेश

नमस्कार,

आमची कन्या चि. सौ. कां. सायली हिचा शुभविवाह चि. अनिकेत (जाधव, सातारा) यांच्याशी …… वार, दिनांक …… रोजी दुपारी १२ वा. ३५ मि. या मुहूर्तावर होणार आहे.

स्थळ: …… मंगल कार्यालय, कर्वे रस्ता, पुणे
नकाशा: (लोकेशनची लिंक)

पत्रिका सोबत पाठवत आहोत. आपण सहकुटुंब अवश्य यावे, ही आग्रहाची विनंती.

सुधीर व मनीषा पाटील

नमुना ५: छोटे निमंत्रण आणि आदल्या दिवशीची आठवण

सस्नेह निमंत्रण
सायली आणि अनिकेत यांचा शुभविवाह
…… वार, दिनांक …… | दुपारी १२:३५
…… मंगल कार्यालय, पुणे
आपली उपस्थिती प्रार्थनीय. - पाटील परिवार

आदल्या दिवशी पाठवायची आठवण:

उद्या दुपारी १२:३५ वाजता सायली व अनिकेत यांचे लग्न आहे. भोजन दुपारी १ वाजल्यापासून. पार्किंग कार्यालयाच्या मागच्या बाजूला आहे. आपली वाट पाहत आहोत!

वैयक्तिक संदेश सामूहिक संदेशापेक्षा चांगला: ज्यांना पाठवत आहात त्यांचे नाव पहिल्या ओळीत घातले ("नमस्कार सुनंदा मावशी") तर निमंत्रण फॉरवर्ड केल्यासारखे वाटत नाही. ज्येष्ठ नातेवाइकांना फक्त संदेश पाठवू नका; एक फोन करा, किंवा घरी जाऊन पत्रिका द्या. अनेक घरांत हा मान अजूनही महत्त्वाचा मानला जातो.

---

साखरपुड्याचे निमंत्रण

साखरपुडा लहान, घरगुती कार्यक्रम असल्याने त्याची छापील पत्रिका सहसा काढत नाहीत; फोन किंवा व्हॉट्सअॅप संदेश पुरतो. साखरपुड्यात नेमके काय होते ते साखरपुडा लेखात वाचा.

नमुना ६: साखरपुडा निमंत्रण संदेश

॥ श्री गणेशाय नमः ॥

आमची कन्या चि. सौ. कां. सायली आणि श्री. विजय व सौ. स्मिता जाधव यांचे चिरंजीव चि. अनिकेत यांचा साखरपुडा (वाङ्निश्चय) समारंभ …… वार, दिनांक …… रोजी सायंकाळी ५ वाजता आमच्या निवासस्थानी आयोजित केला आहे.

पत्ता: ……, कोथरूड, पुणे

या आनंदाच्या प्रसंगी आपण अवश्य उपस्थित राहावे.

सुधीर व मनीषा पाटील

---

स्वागत समारंभाचे (रिसेप्शन) निमंत्रण

लग्न गावी आणि स्वागत समारंभ शहरात, किंवा लग्न जवळच्या माणसांत आणि नंतर मोठे स्वागत, असे आता बरेच घडते. अशा वेळी स्वागत समारंभाची पत्रिका वेगळी काढावी लागते, आणि ती बहुधा वरपक्षाकडून जाते.

नमुना ७: स्वागत समारंभ

॥ श्री ॥

आमचे चिरंजीव चि. अनिकेत व आमची सूनबाई सौ. सायली (पूर्वाश्रमीची चि. सौ. कां. सायली पाटील) यांचा शुभविवाह …… रोजी संपन्न झाला.

त्यानिमित्त स्वागत समारंभ व स्नेहभोजन
…… वार, दिनांक …… रोजी सायंकाळी ७ वाजल्यापासून
…… लॉन्स, सातारा येथे आयोजित केले आहे.

नवदांपत्यास शुभाशीर्वाद देण्यासाठी आपण सहकुटुंब उपस्थित राहावे.

आपले नम्र
श्री. विजय व सौ. स्मिता जाधव

विशेष सूचना: कृपया आहेर अथवा पुष्पगुच्छ आणू नयेत. आपले आशीर्वाद हाच आमचा आहेर.

---

नोंदणी विवाह आणि स्नेहभोजनाचे निमंत्रण

नोंदणी पद्धतीने लग्न करून नंतर जवळच्या माणसांसाठी जेवण ठेवणाऱ्या जोडप्यांसाठी हा नमुना. विवाहाची नोंदणी कशी होते ते महाराष्ट्रात विवाह नोंदणी या लेखात सविस्तर आहे.

नमुना ८: नोंदणी विवाहानंतरचे स्नेहभोजन

दोन्ही घरांच्या संमतीने आणि आशीर्वादाने
ऋचा कुलकर्णी आणि सौरभ देशपांडे
यांचा नोंदणी विवाह …… रोजी होत आहे.

त्यानिमित्त जवळच्या मंडळींसाठी स्नेहभोजन
…… वार, दिनांक ……, सायंकाळी ७.३० वाजता
……, औंध, पुणे

आपण आलात तर आनंद होईल.

कुलकर्णी व देशपांडे परिवार

---

पत्रिका छापण्याआधी हे तपासा

• नावांचे स्पेलिंग दोन्ही घरांकडून तपासून घ्या. वराच्या आईचे माहेरचे नाव की सासरचे, आडनावात "ळ" की "ल", हे वराकडच्या माणसांनाच नीट माहीत असते.
• मिती व मुहूर्त गुरुजींकडून लेखी घ्या, आणि छपाईचे प्रूफ त्यांना एकदा दाखवा.
• मराठी आणि इंग्रजी दोन्ही पत्रिका काढत असाल तर दोन्हींमध्ये तारीख व वेळ एकच आहे ना, हे एका व्यक्तीने शेवटी ओळीनुसार तपासावे. सगळ्यात जास्त चुका इथेच होतात.
• स्वागतोत्सुकांची यादी छपाईआधी दोन्ही बाजूंच्या वडीलधाऱ्यांना वाचून दाखवा.
• पत्रिका किती आधी द्यायची: बहुतेक घरे लग्नाच्या साधारण महिना-दीड महिना आधी पत्रिका वाटायला सुरुवात करतात. बाहेरगावच्या पाहुण्यांना आणि सुट्टी काढावी लागणाऱ्यांना आधी कळवा. सगळ्या तयारीचे वेळापत्रक लग्नाच्या तयारीची चेकलिस्ट मध्ये आहे.
• पहिली पत्रिका देवाला. अनेक घरांत पहिली पत्रिका गणपतीला किंवा कुलदैवताला ठेवून मगच वाटायला सुरुवात करतात.

---

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

वधूपक्ष आणि वरपक्ष वेगवेगळ्या पत्रिका काढतात का?

पारंपरिक पद्धतीत हो. दोन्ही घरे आपापल्या पाहुण्यांसाठी पत्रिका छापतात आणि त्यात "आमची कन्या" किंवा "आमचे चिरंजीव" असे आपल्या बाजूने लिहितात. आजकाल खर्च वाचवण्यासाठी अनेक घरे एकच संयुक्त पत्रिका काढतात आणि निमंत्रकांमध्ये दोन्ही आई-वडिलांची नावे घालतात. दोन्ही पद्धती रूढ आहेत.

"आपली उपस्थिती प्रार्थनीय" आणि "सहकुटुंब सहपरिवार" यात काय फरक आहे?

"आपली उपस्थिती प्रार्थनीय" म्हणजे "आपण यावे अशी प्रार्थना आहे", हे थोडक्यात सांगणारे औपचारिक वाक्य. "सहकुटुंब सहपरिवार" म्हणजे निमंत्रण संपूर्ण कुटुंबाला आहे. फक्त एका व्यक्तीला बोलवायचे असेल, उदा. ऑफिसमधल्या सहकाऱ्याला, तर "सहकुटुंब" न लिहिलेली वेगळी आवृत्ती ठेवा.

व्हॉट्सअॅप ई-निमंत्रण पुरेसे आहे का?

मित्रमंडळी, सहकारी आणि दूरच्या ओळखींसाठी हो. जवळच्या व ज्येष्ठ नातेवाइकांसाठी अजूनही छापील पत्रिका किंवा किमान फोन अपेक्षित असतो. छापील पत्रिकाही व्हॉट्सअॅपवर पाठवत असाल तर तिची पीडीएफ किंवा स्पष्ट फोटो पाठवा, सोबत तारीख-वेळ-पत्ता मजकुरात लिहा.

पत्रिकेत "आहेर आणू नये" लिहिणे योग्य आहे का?

हो, आणि ते आता बरेच रूढ आहे. ओळ नम्र ठेवा आणि ती पत्रिकेच्या शेवटी "विशेष सूचना" म्हणून छापा. मात्र अनेक पाहुणे तरीही काही ना काही आणतात, म्हणून कार्यालयात आहेर स्वीकारायला एखाद्या व्यक्तीची व्यवस्था ठेवा.

इंग्रजी पत्रिकेत चि. सौ. कां. कसे लिहायचे?

इंग्रजीत हे संक्षेप सहसा लिहीत नाहीत; "Chi. Sau. Ka." असे लिहिणारी घरेही आहेत, पण बहुतेक इंग्रजी पत्रिकांमध्ये फक्त नाव आणि "daughter of / son of" असते. इंग्रजी नमुने या लेखाच्या इंग्रजी आवृत्तीत दिले आहेत.

---

पत्रिकेचा मजकूर ठरवणे हे लग्नाच्या तयारीतले पहिले काम असते जे दोन्ही घरे एकत्र बसून करतात. अजून स्थळच शोधत असाल, तर विवाह स्वप्नवर पुण्यातील मराठी स्थळे आणि महाराष्ट्रभरातील मराठी विवाह संस्था पाहता येतील.