साखरपुडा ते लग्न - साखरपुड्यानंतरच्या महिन्यांचे मार्गदर्शन
साखरपुडा ते लग्न या काळात किती बोलावे-भेटावे, केळवण व घरभेटी, पैशांची चर्चा, मनात शंका आल्यास काय करावे आणि ठरलेले लग्न सन्मानाने कसे मोडावे.
Raj Patil · संस्थापक, विवाह स्वप्न
राज पाटील हे विवाह स्वप्नचे संस्थापक आहेत. ते स्थळ जुळवणी, प्रभावी मॅट्रिमोनी प्रोफाइल आणि महाराष्ट्रीय विवाह परंपरांविषयी लिहितात.
साखरपुडा ते लग्न हा काळ म्हणजे लग्न ठरलेली दोन माणसे एकमेकांना खऱ्या अर्थाने ओळखू लागतात आणि त्यांच्या भोवती दोन्ही घरे लग्नाची तयारी करत असतात तो काळ. तो नीट वापरा: नियमित बोला, घरच्यांच्या उपस्थितीशिवाय काही वेळा भेटा, पैशांच्या आणि नियोजनाच्या चर्चा फक्त वडीलधाऱ्यांवर सोडू नका, आणि मनात गंभीर शंका आली तर ती लग्नाच्या गडबडीखाली दाबून न टाकता तपासा. एवढे करूनही ठरलेले लग्न मोडावे लागलेच, तर तेही सन्मानाने करता येते. साखरपुड्यानंतरच्या पहिल्या फोनपासून ते काही बिघडले तर काय करावे इथपर्यंत सगळे या लेखात आहे.
साखरपुडा ते लग्न यात किती अंतर असावे?
ठरलेले अंतर नाही. ते काही आठवड्यांचे असू शकते किंवा वर्षभराचेही. आणि ते बहुतेक वेळा जोडप्याशी फारसा संबंध नसलेल्या गोष्टींवरून ठरते: उपलब्ध मुहूर्त, चांगले कार्यालय केव्हा मोकळे आहे, कामावरची रजा, परीक्षा, घरातल्या कुणाचा परदेश प्रवास, किंवा एखाद्या घरातले सुतक. बऱ्याच घरांत साखरपुड्यालाच किंवा त्यानंतर लगेच लग्नाची तारीख पक्की होते, आणि तिथून नियोजन सुरू होते.
अंतर कमी असेल तर एकमेकांना ओळखायला वेळ कमी मिळतो आणि तयारीची धावपळ होते. अंतर जास्त असेल तर दोन्हीला वेळ मिळतो, पण छोट्या काळज्या वाढायलाही जागा मिळते. यातले काहीच आपोआप चांगले किंवा वाईट नाही. तारीख अजून ठरायची असेल, तर दोन्ही घरांनी मिळून २०२७ चे विवाह मुहूर्त पाहावेत आणि फक्त बुकिंगसाठीच नव्हे, तर खाली दिलेल्या चर्चांसाठीही पुरेसा वेळ राहील अशी तारीख निवडावी.
साखरपुड्यानंतर जोडप्याने किती बोलावे आणि भेटावे?
याचे एक बरोबर उत्तर नाही, आणि घराघरांत यावर खूप फरक असतो. काही घरांत लग्नापर्यंत दोघांनी फक्त घरगुती कार्यक्रमांतच भेटावे अशी अपेक्षा असते, तर काही घरांत पहिल्या आठवड्यापासून दोघे एकटे बाहेर जाऊ शकतात. महत्त्वाचे इतकेच की काय सोयीचे आहे हे दोन्ही घरांशी मोकळेपणाने ठरवावे, म्हणजे काहीतरी लपवून चालले आहे असे कुणाला वाटणार नाही.
बहुतेक जोडप्यांच्या बाबतीत पुढच्या गोष्टी उपयोगी पडतात:
- नियमित बोला, पण दिखावा नको. रोज फोन करायलाच हवा असे नाही. वरवरचे सततचे मेसेज करण्यापेक्षा आठवड्यातून दोनदा झालेले मनमोकळे बोलणे जास्त कामाचे.
- प्रत्यक्ष काही वेळा भेटा. एखाद्या कॅफेत किंवा बागेत, आई-वडील नसताना झालेल्या एक-दोन लांब गप्पा दहा घरभेटींपेक्षा जास्त सांगून जातात.
- मतभेद कसे हाताळता ते पाहा. लग्नाच्याच तयारीवरून छोटे मतभेद होतीलच. ते दोघे कसे हाताळता, हे लक्षात घेण्यासारखे असते.
- वेगळ्या शहरांत असाल तर व्हिडिओ कॉल करा. अनेक जोडपी साखरपुडा ते लग्न हा काळ वेगळ्या शहरांत किंवा देशांत घालवतात. नियमित एकमेकांचा चेहरा पाहणे मदतीचे ठरते.
लग्नाआधी काय बोलून घ्यावे
साखरपुड्याने लग्न होणार हे ठरते. पुढे कसे जगायचे हे ठरत नाही. पुढच्या विषयांवर बोलणे टाळले गेले की नंतर बहुतेकदा त्रास होतो:
- कुठे आणि कुणासोबत राहायचे: मुलाच्या आई-वडिलांसोबत की वेगळे, कोणत्या शहरात, किती काळ.
- लग्नानंतरची नोकरी, दोघांचीही: बदली, परदेशी जाणे किंवा कामातून घेतलेला ब्रेक.
- पैसा: कोण किती कमावते, कोणती कर्जे किंवा ईएमआय आहेत, कोण घरी आई-वडिलांना किती पैसे पाठवते, खाती एकत्र की वेगळी.
- मुले: हवी का, आणि साधारण केव्हा.
- कुटुंबे: एकमेकांच्या आई-वडिलांकडे किती वेळा जायचे, सण कसे साजरे करायचे, वयस्कर आई-वडिलांची जबाबदारी कुणाची.
- आरोग्य: काही महत्त्वाचे असल्यास, आणि अजून सांगितला नसेल तर रक्तगट.
याची सविस्तर यादी आमच्या अरेंज्ड मॅरेजपूर्वी विचारायचे प्रश्न या लेखात आहे, आणि पैशांची चर्चा अवघडलेपणा न येता कशी करावी हे लग्नापूर्वी पैशांबद्दल बोलणे या लेखात दिले आहे.
केळवण, घरभेटी आणि इतर कौटुंबिक कार्यक्रम
साखरपुड्यानंतरचे महिने घरच्यांसाठीही धावपळीचे असतात. प्रदेश आणि समाजानुसार पद्धती बदलतात, पण बहुतेक मराठी घरांत पुढचे प्रसंग येतात.
- केळवण. नातेवाईक आणि घरचे स्नेही होणाऱ्या नवरीला किंवा नवरदेवाला, आणि आजकाल अनेकदा दोघांनाही घरच्यांसह, घरी खास जेवायला बोलावतात. लग्नाआधीच्या आठवड्यांत अशी अनेक केळवणे होऊ शकतात, ज्या घराला करायचे आहे त्या प्रत्येक घरी एक. जेवण हा त्याचा केंद्रबिंदू: सजवलेल्या पाटाभोवती रांगोळी, पुरणपोळीसारखा सणाचा बेत, बायकांचे हळदी-कुंकू आणि छोटी भेट.
- एकमेकांच्या घरी भेटी. दोन्ही घरे एकमेकांकडे काही वेळा जातात, कधी मधे येणाऱ्या दिवाळी किंवा संक्रांतीसारख्या सणाला. या भेटींतूनच दोन घरे एकमेकांना सरावतात.
- खरेदी आणि बस्ता. लग्नाचे कपडे आणि दागिन्यांची खरेदी, म्हणजे बस्ता, हा स्वतंत्र कौटुंबिक कार्यक्रमच असतो. कोण कुणासाठी काय घेणार हे आधी ठरवा, म्हणजे त्याचा हिशोब होत नाही.
- कुलदैवत आणि इतर कुळाचार. काही घरे लग्नाआधी कुलदैवताच्या दर्शनाला जातात किंवा घरी पूजा ठेवतात. वडीलधाऱ्यांना लवकर विचारा, कारण अशा प्रवासाचे नियोजन लागते.
पैशांच्या आणि नियोजनाच्या चर्चा
साखरपुडा ते लग्न या काळात सर्वाधिक बिघडते ते इथे, आणि त्याचे कारण बहुतेक वेळा एकच: चर्चा उशिरा होते, फक्त वडीलधाऱ्यांमध्ये होते, आणि मोघम शब्दांत होते.
- लवकर बोला. कार्यालय बुक करण्याआधीच दोन्हीकडच्या पाहुण्यांची संख्या, लग्नाचा प्रकार आणि कोणता खर्च कोण करणार यावर एकमत करा. पहिल्या महिन्यात ठरलेला ढोबळ अंदाज शेवटच्या महिन्यातले वाद वाचवतो.
- ठरलेले लिहून ठेवा. कार्यालय, जेवण, कपडे आणि स्वागत समारंभाचा खर्च कोण करणार याची एक सामायिक नोंद ठेवली की नंतर "मला वाटलं तुम्ही म्हणालात" होत नाही.
- जोडप्याला सामील करा. ज्यांचे लग्न आहे त्या दोघांनी या चर्चेत असावे, नंतर निर्णय ऐकवण्यापुरते नव्हे.
- हुंड्याची रेषा ओळखा. स्वखुशीने दिलेल्या भेटी हा प्रश्न नाही. मागण्यांची यादी, किंवा काहीतरी दिले तरच लग्न होईल असा कोणताही इशारा, हा प्रश्न आहे. हुंडा प्रतिबंधक अधिनियम, १९६१ लग्नाआधी केलेल्या मागणीलाही लग्नानंतरच्या मागणीइतकेच लागू होतो. रूढी कुठे संपते आणि कायदा कुठे सुरू होतो हे आमच्या हुंडा कायदा आणि लग्नखर्च या लेखात दिले आहे.
मनात शंका आली तर काय करावे
थोडी धाकधूक साहजिक आहे. काही महिन्यांपूर्वी ओळख झालेल्या माणसाबरोबर आयुष्य बांधायचे ठरवले आहे, आणि तारीख जवळ येईल तसा तो विचार मोठा होत जातो. साधी धाकधूक सहसा मोघम असते ("मी तयार आहे का?") आणि एखाद्या चांगल्या संवादानंतर ओसरते.
लक्ष द्यावे अशा शंका सहसा नेमक्या असतात:
- सांगितलेली एखादी गोष्ट खोटी निघते: नोकरी, पगार, शिक्षण, आधी झालेला साखरपुडा किंवा लग्न, एखादा आजार.
- कोणत्याही बाजूकडून पैसे, सोने किंवा वस्तूंची मागणी पुढे येते.
- तुम्हाला घाई केली जाते, किंवा स्वतःच्या घरच्यांशी व मित्र-मैत्रिणींशी संपर्क कमी करायला सांगितले जाते.
- समोरची व्यक्ती तुमचा फोन तपासते, कपडे किंवा भेटीगाठींवर बंधने घालते, किंवा मतभेद झाला की लगेच संतापते.
- कुठे राहायचे, नोकरीचे काय, असे मूलभूत प्रश्न काढले की प्रत्येक वेळी टाळले जातात.
असे काही घडत असेल तर:
- शंका नेमक्या शब्दांत मांडा. काय खटकते आहे आणि का, ते लिहून काढा. मोघम अस्वस्थतेवर काही करता येत नाही; नेमक्या शंकेवर करता येते.
- आधी होणाऱ्या जोडीदाराशीच बोला. बऱ्याच काळज्या गैरसमजातून येतात आणि एका प्रामाणिक संवादात दूर होतात.
- एका विश्वासू व्यक्तीला सोबत घ्या. आई-वडील, भावंड किंवा मित्र-मैत्रीण, जे तुमच्या वतीने निर्णय न घेता ऐकून घेतील.
- तथ्ये शांतपणे तपासा. नोकरी, पगार किंवा आधीच्या लग्नाबद्दलचे दावे तपासता येतात. कसे, हे आमच्या स्थळाची चौकशी कशी करावी या लेखात आहे.
- तारखेला निर्णय घेऊ देऊ नका. बुक केलेले कार्यालय आणि छापलेल्या पत्रिका हा खर्च आहे. मनाविरुद्ध केलेले लग्न त्याहून कितीतरी महाग पडते.
ठरलेले लग्न सन्मानाने कसे मोडावे
एवढे सगळे करूनही कधीकधी उत्तर "नाही" असेच येते. दोन्ही घरांसाठी ते जड असते, पण दोघांपैकी कुणाला नको असलेले लग्न करण्यापेक्षा साखरपुडा मोडणे कितीतरी चांगले.
साखरपुडा म्हणजे लग्न नव्हे, आणि कोणताही कायदा कुणाला ठरलेले लग्न करायला भाग पाडत नाही. सुरुवातीपासून फसवण्याचा हेतू नसेल तर केवळ लग्नाचे वचन मोडणे हा फसवणुकीचा गुन्हा ठरत नाही, असे देशातील उच्च न्यायालयांनी वेळोवेळी म्हटले आहे. त्यामुळे हा निर्णय सोपा होत नाही, पण तो घेण्याचा अधिकार तुमचाच आहे.
तो कसा घेतला जातो यावर दोन्ही घरांची समाजातली प्रतिष्ठा आणि समोरच्या व्यक्तीचे पुढचे आयुष्य अवलंबून असते. आदराने करायची पद्धत:
- आधी स्वतःची खात्री करा आणि घरच्यांना सांगा. समोरच्या घराशी बोलायचे काम त्यांनाच करायचे आहे.
- दोघांचे बोलणे सुरू असेल तर समोरच्या व्यक्तीला थेट सांगा. ही बातमी त्यांना एखाद्या चुलत भावाकडून कळू नये.
- वडीलधाऱ्यांना रीतसर बोलणी करू द्या, स्थळ ज्या पद्धतीने ठरले त्याच पद्धतीने: दोन्ही घरांतल्या ज्येष्ठांची भेट किंवा फोन.
- दोष न देता थोडक्यात कारण सांगा. "आमचे जुळेल असे वाटत नाही" इतके पुरेसे आहे. उणिवा मोजू नका, खासगी गोष्टी सांगू नका; जे बोलले जाईल ते पुढे पसरतेच.
- भेटी परत करा. अंगठी, दागिने, साड्या आणि साखरपुड्याला दिलेली रोख रक्कम सहसा दोन्ही बाजूंनी परत केली जाते. यादी करा, सगळे एकत्र परत करा आणि मिळाल्याची लेखी पोच घ्या. नंतरच्या वादांपासून त्याने दोन्ही घरांचे संरक्षण होते.
- बुकिंग आणि सामायिक खर्च न्याय्यपणे मिटवा. कार्यालय, केटरर आणि फोटोग्राफर किती रक्कम परत करतील ते तपासा, आणि सामायिक आगाऊ रकमेची वाटणी ठरवा.
- नातेवाइकांसाठी एकच वाक्य ठरवा, आणि हा विषय सोशल मीडियापासून दूर ठेवा.
समोरच्या बाजूने धमक्या, पैशांची मागणी किंवा आरोप आले, तर रागाच्या भरात वाद घालू नका. मेसेज जपून ठेवा, परत केलेल्या भेटींची यादी आणि पोच जपून ठेवा, आणि वकिलाचा सल्ला घ्या. कुणाच्या जिवाला धोका असेल तर ११२ वर फोन करा. हुंड्याची मागणी हा स्वतंत्र गुन्हा आहे, लग्नानंतर जितका तितकाच साखरपुड्याच्या टप्प्यावरही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
साखरपुडा ते लग्न यात किती महिन्यांचे अंतर असावे? याचा नियम नाही. बहुतेक घरे मुहूर्त, कार्यालय मिळणे आणि कामावरची रजा पाहून हे ठरवतात. काही महिन्यांचे अंतर असले की जोडप्याला एकमेकांना ओळखायला आणि घरच्यांना घाई न करता नियोजन करायला वेळ मिळतो.
साखरपुड्यानंतर होणाऱ्या नवरा-नवरीने एकटे भेटणे योग्य आहे का? आजच्या बहुतेक मराठी घरांत हो, पण प्रत्येक घराची सोय वेगळी असते. दोन्ही घरांशी मोकळेपणाने बोलून काय चालेल ते ठरवा, आणि दोघांनाही सुरक्षित व सहज वाटेल अशा ठिकाणी भेटा.
केळवण म्हणजे काय? लग्नाआधीच्या आठवड्यांत नातेवाईक आणि घरचे स्नेही होणाऱ्या नवरीसाठी किंवा नवरदेवासाठी, आणि आजकाल अनेकदा दोघांसाठी, ठेवलेले खास जेवण म्हणजे केळवण. अनेक घरे आपापले एक केळवण करतात.
साखरपुडा मोडला तर भेटी परत कराव्या लागतात का? व्यवहारात हो. साखरपुड्याला दिलेली अंगठी, दागिने, कपडे आणि रोख रक्कम दोन्ही घरे सहसा परत करतात. यादी करा आणि लेखी पोच घ्या.
साखरपुडा मोडल्यामुळे कायदेशीर केस होऊ शकते का? साखरपुडा कुणालाही कायद्याने लग्न करायला बांधील करत नाही, आणि सुरुवातीपासून फसवण्याचा हेतू नसताना केवळ वचन मोडणे म्हणजे फसवणूक नव्हे, असे न्यायालयांनी म्हटले आहे. पैशांचे वाद, धमक्या किंवा आरोप हा वेगळा विषय आहे; असे काही घडले तर वकिलाचा सल्ला घ्या. हा लेख सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे, कायदेशीर सल्ला नाही.
साखरपुडा ते लग्न हा असा शेवटचा टप्पा आहे जिथे दोघांनाही अजून काहीही विचारता येते आणि काहीही बदलता येते. बहुतेक जोडपी या महिन्यांतून एकमेकांना खूप चांगले ओळखून आणि आत्मविश्वासाने बोहल्यावर चढतात. हा वेळ त्यासाठी वापरा; बाकीची तयारी आपोआप मार्गी लागते.
हेही वाचा
- साखरपुडा म्हणजे काय? साखरपुड्याला इंग्रजीत काय म्हणतात
- लग्नापूर्वी पैशांबद्दल बोलणे - भारतीय जोडप्यांसाठी एक व्यावहारिक मार्गदर्शक
- अरेंज्ड मॅरेजमध्ये 'रेड फ्लॅग्स' आणि 'ग्रीन फ्लॅग्स' कसे ओळखावे?
- हुंडा कायदा आणि लग्नखर्च - कुटुंबांनी काय जाणून घ्यावे
अजून योग्य स्थळ शोधत आहात?
विवाह स्वप्न हे महाराष्ट्रभर पडताळलेली स्थळे असलेले मराठी विवाह संकेतस्थळ आहे:
- मराठी विवाह संस्था · मराठा · ब्राह्मण · कुणबी · माळी · सोनार
- पुणे · मुंबई · नाशिक · कोल्हापूर · नागपूर
- घटस्फोटीत स्थळे · एनआरआय स्थळे · वधू वर सूचक केंद्र