मांगलिक (मंगळ दोष) म्हणजे काय - गैरसमज, अर्थ आणि विवाहासाठी त्याचे महत्त्व
मांगलिक किंवा मंगळ दोष म्हणजे काय, पत्रिकेत तो कसा ओळखतात, परिहार कधी मानला जातो, नेहमीचे उपाय आणि कुटुंबांनी शांतपणे निर्णय कसा घ्यावा.
विवाह स्वप्न टीम
जन्मपत्रिकेत मंगळ पहिल्या, दुसऱ्या, चौथ्या, सातव्या, आठव्या किंवा बाराव्या स्थानी असेल, तर ती व्यक्ती मांगलिक मानली जाते. यालाच मंगळ दोष म्हणतात. ज्योतिषी हे लग्नस्थानापासून पाहतात, आणि अनेक जण चंद्र व शुक्रापासूनही तपासतात. मंगळ दोष ३६ गुणांपेक्षा वेगळा तपासला जातो. परंपरेनुसार मांगलिकाचे लग्न मांगलिकाशी लावले जाते, आणि कोणत्या परिस्थितीत दोषाचा परिहार होतो हेही परंपरेतच सांगितले आहे. बारापैकी सहा स्थाने मोजली जात असल्याने, कुटुंबांना वाटते त्यापेक्षा मंगळ खूप सर्रास आढळतो.
लग्नाच्या चर्चेत "मुलीला मंगळ आहे" किंवा "मुलाला मंगळ आहे" हे ऐकले की अनेक घरांत एक अनामिक काळजी पसरते. पत्रिकेतली एक ओळ चांगले स्थळ थांबवू शकते किंवा कुटुंबाला उपायांच्या मागे लावू शकते. ही बरीचशी काळजी मंगळ दोष म्हणजे नेमके काय हे माहीत नसल्याने येते. हा लेख ते सोप्या शब्दांत समजावतो.
मंगळ दोष म्हणजे काय
ज्योतिषात मंगळ ऊर्जा, धडाडी आणि तापट स्वभावाशी जोडला जातो. एकाच्या पत्रिकेत मंगळ प्रबळ असेल आणि दुसऱ्याच्या नसेल, तर संसारात तणाव येऊ शकतो, अशी पारंपरिक धारणा आहे. म्हणूनच लग्नापूर्वी हे स्थान तपासले जाते.
नियम स्थानांचा आहे. पहिल्या, दुसऱ्या, चौथ्या, सातव्या, आठव्या किंवा बाराव्या स्थानातील मंगळ म्हणजे मंगळ दोष. उदाहरणार्थ, दृक पंचांगाचे मंगळ दोष गणक लग्न, चंद्र आणि शुक्र या तिन्ही कुंडल्या तपासते, आणि तिन्हींपैकी एकाही कुंडलीत हे स्थान नसेल तरच व्यक्ती "मांगलिक नाही" असे मानते. दोषाची तीव्रताही ते वेगवेगळी धरते: सातव्या किंवा आठव्या स्थानातील मंगळ बाराव्या स्थानातील मंगळापेक्षा अधिक वजनाचा मानला जातो.
मांगलिक असणे वाटते तितके दुर्मीळ नाही
सर्वात सोप्या हिशेबात बारापैकी सहा स्थाने मोजली जातात. म्हणजे केवळ लग्नस्थानापासून पाहिले तरी साधारण निम्म्या पत्रिका मांगलिक येऊ शकतात, आणि चंद्र-शुक्रापासूनही पाहिले तर त्याहून अधिक. मांगलिक असणे ही सामान्य गोष्ट आहे; ती दुर्मीळ नाही आणि व्यक्तीतला दोषही नाही.
ज्योतिषी तीव्रतेतही फरक करतात. सौम्य स्थानासाठी अंशिक मांगलिक आणि प्रबळ स्थानासाठी पूर्ण मांगलिक असे शब्द ऐकायला मिळतात, पण हे शब्द आणि त्यांच्या मर्यादा सगळीकडे सारख्या नाहीत. मंगळ कोणत्या स्थानात, कोणत्या राशीत आहे आणि त्यावर इतर ग्रहांचा प्रभाव कसा आहे, यावर त्याचे वजन बदलते. "मंगळ आहे, म्हणजे नको" अशी सरसकट प्रतिक्रिया हे सगळे दुर्लक्षित करते.
मांगलिकांची जुळवणी कशी होते
मांगलिकाने मांगलिकाशीच लग्न करावे, हा नेहमीचा नियम आहे; दोघांचे मंगळ एकमेकांना संतुलित करतात असे मानले जाते. मांगलिक आणि बिगरमांगलिक यांची जुळवणी टाळावी, असा सल्ला अनेक कुटुंबे आणि ज्योतिषी देतात, पण प्रत्यक्ष व्यवहार घराघरात वेगळा असतो.
काही परिस्थितींत दोष कमी किंवा रद्द झाला असे परंपरा मानते (मंगळ दोष परिहार). नेहमी सांगितल्या जाणाऱ्या परिस्थितींत मंगळ स्वराशीत किंवा उच्च राशीत असणे, विशिष्ट स्थान-राशींचे संयोग, किंवा शुभ ग्रहांचा प्रभाव यांचा समावेश होतो. वेगवेगळ्या ग्रंथांत वेगवेगळ्या अटी आहेत. त्यांपैकी काही लागू होते का, हे संपूर्ण पत्रिका पाहणाऱ्या ज्योतिषांनीच ठरवायचे; अॅपच्या एका ओळीच्या अहवालातून ते कळत नाही.
"अठ्ठाविसाव्या वर्षानंतर मंगळ दोष कमी होतो" असेही ऐकायला मिळते. ही लोकप्रिय समजूत आहे. सगळे ज्योतिषी ती मानत नाहीत, त्यामुळे त्यावर विसंबून न राहता तुमच्या ज्योतिषांना विचारा.
मंगळ दोष आणि गुण मिलन वेगळे
मंगळ दोष आठ कूटांपैकी नाही आणि ३६ गुणांत मोजला जात नाही. जास्त गुण आले म्हणून मंगळाची विसंगती मिटत नाही, आणि कमी गुणांवरून मंगळाबद्दल काहीच कळत नाही. तुमच्या घरात मंगळ पाहिला जात असेल तर दोन्ही तपासण्या करून घ्या. गुणांचा हिशेब कुंडली जुळवणी आणि ३६ गुण मिलन या लेखात आहे, आणि बहुतेक वेळा गुण कमी आणणाऱ्या दोन कूटांबद्दल नाडी दोष आणि भकूट या लेखात.
नेहमीचे उपाय
मंगळ दोषावर उपाय करू इच्छिणारी कुटुंबे परंपरेनुसार पुढील गोष्टी करतात:
- हनुमान चालिसा किंवा मंगळाच्या मंत्रांचे पठण
- मंगळवारचा उपवास
- लग्नापूर्वी मंगळ शांती पूजा
- काही परंपरांत प्रत्यक्ष लग्नाआधी कुंभ विवाह सारखा प्रतीकात्मक विधी
या श्रद्धेच्या आणि कुटुंबाच्या निवडीच्या गोष्टी आहेत, आणि जे त्या पाळतात त्यांना खरी मनःशांती मिळते. एखादा उपाय करण्याआधी त्यात काय करायचे आणि खर्च किती, हे विचारणे योग्यच आहे. महागडा "पॅकेज" हाच एकमेव मार्ग असल्याचे सांगणाऱ्यांपासून सावध राहा.
शांतपणे निर्णय कसा घ्यावा
मांगलिक स्थिती तुमच्या कुटुंबासाठी महत्त्वाची असेल, तर:
१. पत्रिका नीट तपासून घ्या. झटपट अॅपच्या निकालावर विसंबून न राहता विश्वासू ज्योतिषांकडे जा. २. तीव्रता आणि परिहार विचारा. सौम्य मंगळ, किंवा परंपरेनुसार परिहार झालेला मंगळ, आणि प्रबळ मंगळ यांत फरक आहे. ३. हा विषय सुरुवातीलाच काढा. समोरचे कुटुंब मंगळ पाहते का, हे पहिल्या चौकशीतच विचारा, म्हणजे महिनोन्‌महिने भेटीगाठी झाल्यावर हा प्रश्न अचानक उभा राहत नाही. ४. इतर सगळ्या गोष्टींसोबत तोलून पाहा - स्वभाव, मूल्ये आणि परस्पर आदर.
असंख्य सुखी संसारांत एक जोडीदार मांगलिक असतो, उपायांसह किंवा उपायांविना. शांतपणे पाहिले तर मंगळ दोष हा अनेक विचारांपैकी एक ठरतो; एरवी योग्य असलेल्या व्यक्तीपासून दूर जाण्याचे ते कारण ठरू नये.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मी मांगलिक आहे की नाही हे कसे कळेल? ज्योतिषी, किंवा विश्वासार्ह गणक, तुमच्या पत्रिकेत मंगळ पहिल्या, दुसऱ्या, चौथ्या, सातव्या, आठव्या किंवा बाराव्या स्थानी आहे का ते पाहतात - लग्नस्थानापासून आणि अनेकदा चंद्र व शुक्रापासूनही. त्यासाठी अचूक जन्मतारीख, जन्मवेळ आणि जन्मस्थळ लागते.
मांगलिक व्यक्ती बिगरमांगलिक व्यक्तीशी लग्न करू शकते का? दोष सौम्य किंवा परिहार झालेला नसेल तर अनेक परंपरा असे करू नये असे सांगतात. तरीही अनेक कुटुंबे ज्योतिषांचे मत घेऊन, कधी उपाय करून, पुढे जातात. हा कुटुंबाचा निर्णय आहे.
मंगळ दोष ३६ गुणांमध्ये येतो का? नाही. तो गुण मिलनापासून वेगळा तपासला जातो.
२८ व्या वर्षानंतर मंगळ दोष संपतो का? ही लोकप्रिय समजूत आहे; प्रत्येक ज्योतिषी हा नियम मानत नाही.
हेही वाचा
- कुंडली जुळवणी आणि ३६ गुण मिलन
- नाडी दोष, भकूट आणि कुंडली जुळवणीनंतरच्या शंका
- हिंदू विवाहातील ज्योतिष आणि परंपरा
अजूनही योग्य स्थळाच्या शोधात आहात?
विवाह स्वप्नवरील प्रोफाइलमध्ये व्यक्ती मांगलिक आहे का हे दाखवता येते, त्यामुळे ज्या कुटुंबांना हे महत्त्वाचे वाटते त्यांना संपर्क करण्याआधीच ते कळते. मराठी विवाह प्रोफाइल्स पाहा, किंवा पुण्यापासून सुरुवात करा.