विवाह प्रमाणपत्रासाठी वयाचा पुरावा, पत्त्याचा पुरावा, पासपोर्ट आकाराचे फोटो, लग्नाचा पुरावा, एक शपथपत्र आणि स्वतःचे ओळखपत्र व पत्त्याचा पुरावा असलेले तीन साक्षीदार आवश्यक असतात. वधू आणि वर दोघांनाही स्वतःची कागदपत्रे द्यावी लागतात.
एका दृष्टिक्षेपात:
| कागदपत्र | स्वीकारार्ह पुरावा |
|---|---|
| वयाचा पुरावा | जन्म दाखला, शाळा सोडल्याचा दाखला (TC/SSC गुणपत्रिका), किंवा पासपोर्ट |
| पत्त्याचा पुरावा | आधार कार्ड, मतदार ओळखपत्र, वीज किंवा दूरध्वनी बिल, किंवा नोंदणीकृत भाडेकरार |
| फोटो | प्रत्येकाचे २-४ पासपोर्ट आकाराचे फोटो |
| लग्नाचा पुरावा | लग्नाचा फोटो, पत्रिका, मंगल कार्यालयाची पावती किंवा भटजींचे प्रमाणपत्र |
| शपथपत्र | विवाह तारीख, ठिकाण आणि वैवाहिक स्थिती नमूद असलेले स्टॅम्प पेपरवरील शपथपत्र |
| साक्षीदार | स्वतःचे ओळखपत्र आणि पत्त्याचा पुरावा असलेले ३ साक्षीदार |
विवाह नोंदणीला उशीर होण्याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे एखादे कागदपत्र कमी असणे किंवा नावात तफावत असणे. सर्व कागदपत्रे व्यवस्थित घेऊन निबंधक कार्यालयात गेलात, तर काम अगदी पटकन होते; पण तीन वेगवेगळ्या ओळखपत्रांवर नाव वेगवेगळ्या पद्धतीने लिहिलेले असेल, तर मात्र तुम्हाला पुन्हा चकरा माराव्या लागतात.
जाण्यापूर्वी तयारीसाठी ही यादी वापरा. संपूर्ण प्रक्रियेसाठी, महाराष्ट्रात विवाह नोंदणी कशी करावी हा आमचा लेख नक्की वाचा.
दोघांसाठी
वयाचा पुरावा (कोणताही एक):
- जन्म दाखला
- शाळा सोडल्याचा दाखला / एसएससी गुणपत्रिका
- पासपोर्ट
पत्त्याचा पुरावा (कोणताही एक):
- आधार कार्ड
- मतदार ओळखपत्र
- पासपोर्ट
- वीज किंवा दूरध्वनी बिल
- भाडेकरार
फोटो:
- दोघांचे पासपोर्ट आकाराचे फोटो (काही जास्त सोबत ठेवा)
- हिंदू विवाह कायद्याखाली नोंदणी असल्यास दोघांचा एकत्र लग्नफोटो
लग्न झाल्याचा पुरावा
हिंदू विवाह कायद्याखाली नोंदणी म्हणजे आधीच झालेल्या लग्नाची नोंद, त्यामुळे सोबत ठेवा:
- लग्नपत्रिका
- दोघे दिसणारे लग्नाचे फोटो (शक्यतो मंगळसूत्र किंवा सिंदूर यांसारखा विवाह विधी दर्शवणारे)
- मंगल कार्यालयाची पावती किंवा विधी करणाऱ्या गुरुजींचे (भटजींचे) प्रमाणपत्र
विशेष विवाह कायद्याखाली विवाह अधिकाऱ्यासमोरच संपन्न होतो, त्यामुळे त्याऐवजी सूचना द्यावी लागते व एक जोडीदार जिल्ह्यात किमान ३० दिवस राहत असल्याचा पुरावा द्यावा लागतो.
शपथपत्र
दोघे जोडीदार साधारणपणे एकत्र (किंवा स्वतंत्र) शपथपत्रावर सही करतात, ज्यात पुढील बाबी नमूद असतात:
- लग्नाची तारीख व ठिकाण
- या लग्नापूर्वीची वैवाहिक स्थिती (अविवाहित, घटस्फोटित किंवा विधवा/विधुर)
- लग्न स्वखुशीने झाले असल्याचे
- दोघे कायदेशीर वयाचे आहेत - वर २१ व वधू १८ वर्षे
शपथपत्र स्टॅम्प पेपरवर केले जाते व काही ठिकाणी नोटरी आवश्यक असते. नेमका नमुना निबंधक कार्यालयाकडून समजून घ्या.
साक्षीदार
लग्नाला उपस्थित असलेले तीन साक्षीदार हवेत. प्रत्येक साक्षीदाराने सोबत आणावे:
- फोटो ओळखपत्र आणि पत्त्याचा पुरावा (आधार, मतदार ओळखपत्र किंवा पासपोर्ट दोन्ही म्हणून चालते)
- पासपोर्ट आकाराचे फोटो
नियोजित दिवशी तुमच्यासोबत कार्यालयात येऊ शकतील असेच साक्षीदार निवडा.
विशेष परिस्थितीसाठी अतिरिक्त कागदपत्रे
- घटस्फोटित: घटस्फोटाच्या निकालाची प्रमाणित प्रत
- विधवा/विधुर: आधीच्या जोडीदाराचा मृत्यू दाखला
- एक जोडीदार परदेशी नागरिक: पासपोर्ट, वैध व्हिसा व दूतावासाचे ना-हरकत प्रमाणपत्र
- विशेष विवाह कायद्याखाली आंतरधर्मीय विवाह: वय व पत्ता पुरावा आणि ३० दिवसांची सूचना
ऑनलाईन अर्जासाठी अधिकृत पोर्टल्स
महाराष्ट्रात विवाह नोंदणी विकेंद्रित आहे, परंतु तुम्ही साधारणपणे ऑनलाईन प्रक्रिया सुरू करू शकता:
- राज्यभर: विवाह नोंदणी प्रमाणपत्राशी संबंधित सामान्य माहिती आणि सेवांसाठी Aaple Sarkar Portal (आपले सरकार) तपासा.
- मुंबई: MyBMC Portal वापरा.
- इतर महानगरपालिका: अनेक शहरांचे स्वतःचे समर्पित पोर्टल्स आहेत (उदा. पुणे, छत्रपती संभाजीनगर). तुमच्या स्थानिक महानगरपालिकेच्या वेबसाईटवरील विशिष्ट सूचना तपासा.
उशीर होण्यास कारणीभूत सामान्य चुका
१. नावात तफावत. आधार, पासपोर्ट व शपथपत्रावर नाव तंतोतंत सारखे हवे. अर्ज करण्यापूर्वी तफावत दुरुस्त करा. २. जुना पत्ता पुरावा. बिले अलीकडची हवीत; जुने बिल नाकारले जाऊ शकते. ३. साक्षीदारांची ओळखपत्रे विसरणे. साक्षीदारांची कागदपत्रे तुमच्याइतकीच महत्त्वाची. ४. चुकीचा शपथपत्र नमुना. स्थानिक कार्यालयाकडून स्वीकारार्ह नमुना आधी निश्चित करा. ५. खूप उशीर. उशिरा नोंदणीमुळे जादा शुल्क व साक्षीदार जमवणे कठीण होते.
जाण्यापूर्वीची झटपट तपासणी
नियोजित दिवसाच्या आदल्या संध्याकाळी सर्व काही मांडून दोनदा तपासा:
- प्रत्येक कागदपत्राची मूळ प्रत आणि झेरॉक्स
- दोघे जोडीदार व साक्षीदारांचे फोटो
- सही केलेले शपथपत्र
- सर्व नावे तंतोतंत जुळत असल्याची खात्री
आदल्या रात्री दहा मिनिटांची तपासणी एक वाया जाणारी फेरी व आठवड्यांचा उशीर वाचवू शकते. एकदा कागदपत्रे स्वच्छ व सुसंगत झाली की, नोंदणी ही लग्नप्रवासातील सर्वात सोपी पायरी ठरते.
अजून योग्य स्थळ शोधत आहात?
विवाह स्वप्न हे महाराष्ट्रभर पडताळलेली स्थळे असलेले मराठी विवाह संकेतस्थळ आहे:
- मराठी विवाह संस्था · मराठा · ९६ कुळी मराठा · ब्राह्मण · धनगर · सोनार
- पुणे · मुंबई · नाशिक · कोल्हापूर · नागपूर · ठाणे
- घटस्फोटीत स्थळे · एनआरआय स्थळे · वधू वर सूचक केंद्र